Kısaca
- Rahim ağzı kanseri ve HPV kaynaklı kanser öncesi hücre değişiklikleri çoğu zaman belirti vermeden ilerliyor.
- Türkiye’de 30-65 yaş arası kadınlara beş yılda bir HPV-DNA testi ile rutin tarama yapılıyor.
- HPV aşısı yeni enfeksiyonlara karşı koruma sağlıyor, ancak kadınların tarama yaptırmaya devam etmesi gerekiyor.
Kadınlarda en sık görülen kanserlerin başında gelen rahim ağzı kanserinde, HPV enfeksiyonlarına bağlı kanser öncesi değişiklikler genellikle herhangi bir belirti vermeden ilerliyor. Memorial Şişli Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Op. Dr. Gönül Çimen, tarama, HPV testi ve aşı hakkında bilgi verdi.
İnsan Papilloma Virüsü (HPV), toplumda yaygın görülen bir virüs grubu. Bazı yüksek riskli HPV türlerinin uzun süre vücutta kalması rahim ağzında hücresel değişikliklere yol açabiliyor; bunların bir bölümü yıllar içinde kansere dönüşebiliyor. Ağrı ya da siğil olmaması, enfeksiyonun bulunmadığı ya da taramaya gerek olmadığı anlamına gelmiyor.
Tarama ne zaman yapılmalı?
Tarama zamanı kişinin yaşına ve sağlık geçmişine göre belirleniyor. Türkiye’de rutin toplum taraması, 30-65 yaş arası kadınlarda beş yılda bir HPV-DNA testiyle yapılıyor. HPV testi pozitif çıkanlar, önceki taramada anormal sonuç alanlar ya da özel risk taşıyanlar daha yakın takibe alınabiliyor; kontrol sıklığı hekim tarafından belirleniyor.
Tarama, rahim ağzından alınan örneklerle yapılıyor. HPV testi kanserle ilişkili yüksek riskli türlerin varlığını araştırırken, smear testi rahim ağzındaki hücrelerde anormal değişiklik olup olmadığını değerlendiriyor. Hangi testin yapılacağı ve aralığı yaş, önceki sonuçlar ve kişisel risklere göre seçiliyor.
Pozitif sonuç kanser demek değil
HPV testinin pozitif çıkması tek başına kanser tanısı değil, ancak sonucun uzman tarafından değerlendirilmesi ve önerilen takibin tamamlanması gerekiyor. Saptanan tür, smear sonucu ve önceki taramalar izlenecek yolu belirliyor: bazı kişilerde testin bir süre sonra tekrarlanması, bazılarında rahim ağzının büyütülerek incelendiği kolposkopi ve gerekirse doku örneği alınması söz konusu olabiliyor. Kanser öncesi değişiklik saptanırsa uygun takip ya da tedavi planlanıyor. Normal sonuçta da bir sonraki kontrolün zamanında yapılması önemli.
Aşı ve tarama birlikte
HPV aşısı hedeflediği türlere karşı koruma sağlayarak bu türlerle ilişkili kanserlerin önlenmesine yardımcı oluyor. En yüksek fayda, virüsle karşılaşmadan önce uygulandığında elde ediliyor; aşılama 9 yaşından başlayabiliyor ve kız ile erkek çocuklarının erken yaşta aşılanması öneriliyor. Yetişkinlerde yarar; yaş, önceki aşılar ve sağlık durumuna göre hekim tarafından değerlendiriliyor. Aşı mevcut enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmiyor; daha önce HPV saptanmış olması aşının yararsız olduğu anlamına gelmiyor. Aşı yaptıran kadınlar da önerilen taramaları sürdürmeli.
Bulaşma ve korunma
HPV başlıca cinsel temas sırasında doğrudan deri teması yoluyla bulaşıyor; belirtisi olmayanlar da virüsü bulaştırabiliyor. Prezervatif riski azaltıyor, ancak genital bölgenin tamamını örtmediği için tam koruma sağlamıyor. HPV hem kadınları hem erkekleri etkileyebiliyor. HPV testi virüsün ne zaman ya da kimden bulaştığını göstermiyor; virüs yıllar sonra yeniden saptanabiliyor. Bu nedenle pozitif sonuçlar kişiler hakkında yargı değil, tıbbi değerlendirme ve takip planı için ele alınmalı.
Hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?
Cinsel ilişki sonrası kanama, adet dönemi dışında ya da menopoz sonrası kanama ve özellikle kötü kokulu, alışılmadık vajinal akıntı durumunda hekime başvurulmalı. Bu belirtiler farklı nedenlerle de ortaya çıkabildiği için muayene ile nedenin belirlenmesi önemli. Yakın zamanda tarama yaptırılmış olsa bile yeni başlayan şikâyetler değerlendirilmeli. Son tarama tarihini bilmeyenler ya da tarama zamanı gelenler kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurarak yaşa ve sağlık geçmişine uygun bir plan oluşturabilir, önerilen takipleri aksatmadan sürdürebilir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
